Dinh Độc Lập là một công trình có giá trị kiến trúc và vị trí đặc biệt trong ký ức đô thị TPHCM. Việc bảo tồn di tích vì vậy không chỉ liên quan đến bản thân công trình mà còn gắn với cảnh quan, không gian lịch sử và bản sắc kiến trúc của thành phố.
Giá trị văn hóa của Dinh Độc Lập được cấu thành từ nhiều lớp giá trị đan xen và bổ sung cho nhau. Mỗi lớp giá trị đều có chiều sâu và ý nghĩa riêng, góp phần tạo nên sự phong phú, đa dạng cho tổng thể di sản này.
Di sản kiến trúc trong lòng đô thị
Dinh Độc Lập vừa là địa điểm gắn với một dấu mốc quan trọng của lịch sử dân tộc, vừa là công trình kiến trúc có giá trị trong tiến trình phát triển đô thị Sài Gòn – TPHCM. Nhìn nhận di tích trong mối quan hệ với không gian xung quanh giúp mở rộng phạm vi bảo tồn, từ cấu trúc công trình đến cảnh quan và những lớp ký ức đô thị.
Giá trị văn hóa của Dinh Độc Lập là một tổng thể phong phú và đa tầng, được hun đúc qua những biến cố lịch sử và sự sáng tạo
Trong bối cảnh đô thị liên tục biến đổi, bài toán đặt ra là làm sao bảo vệ được tính toàn vẹn của di tích, đồng thời nhận diện đúng vai trò của công trình trong cấu trúc không gian lịch sử của thành phố.
Góc nhìn quy hoạch và kiến trúc tại tọa đàm
Tại tọa đàm khoa học “Ký ức – Di sản – Sáng tạo đương đại” diễn ra sáng 11/11/2026 ở Dinh Độc Lập, TS.KH.KTS. Ngô Viết Nam Sơn dự kiến trình bày tham luận “Quy hoạch và kiến trúc”. Nội dung tiếp cận Dinh Độc Lập trong mối quan hệ với di sản kiến trúc thế kỷ XX và không gian đô thị lịch sử, gợi mở các vấn đề về bảo tồn công trình, cảnh quan và bản sắc kiến trúc TPHCM.
Cách tiếp cận này đặt di tích trong một hệ sinh thái rộng hơn, nơi công trình, cảnh quan, không gian công cộng và ký ức cộng đồng có quan hệ tương hỗ. Đây là cơ sở để cân nhắc các giải pháp quản lý và phát huy giá trị di sản một cách hài hòa.
Để giữ gìn và phát huy bền vững giá trị văn hóa của Dinh Độc Lập cho các thế hệ tương lai
Bảo tồn cần dựa trên hiểu biết liên ngành
Kiến trúc không thể tách rời lịch sử, văn hóa và những biến đổi của đô thị. Vì vậy, nghiên cứu bảo tồn cần có sự tham gia của nhiều lĩnh vực, từ kiến trúc, quy hoạch đến lịch sử, khảo cổ học và quản trị di sản.
Tọa đàm cũng có các hướng tiếp cận về khảo cổ học và ký ức đô thị, qua đó xem xét những dấu tích vật chất và các lớp ký ức gắn với quá trình hình thành, biến đổi của không gian. Sự kết hợp giữa các góc nhìn có thể giúp việc diễn giải di tích toàn diện hơn.
Phát huy giá trị Dinh Độc Lập vì thế không chỉ là tổ chức thêm hoạt động tại công trình, mà còn là nâng cao nhận thức về di sản kiến trúc và trách nhiệm gìn giữ bản sắc đô thị cho các thế hệ sau.
Ngọc Hân
