Không chỉ là câu chuyện tuyển dụng hay đào tạo thêm lao động, nguồn nhân lực chất lượng cao đang được đặt ở vị trí trung tâm trong bài toán nâng năng suất, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tạo ra những giá trị mới cho nền kinh tế. Đây là nội dung xuyên suốt được các chuyên gia, doanh nghiệp và cơ sở đào tạo đặt ra tại Diễn đàn Kinh tế Thủ đô lần thứ III năm 2026 (CEF III).
Khi chất lượng con người quyết định chất lượng tăng trưởng
Chiều 8/10 tại Hà Nội, Diễn đàn Kinh tế Thủ đô lần thứ III – Capital Economic Forum (CEF III 2026) chính thức diễn ra với chủ đề “Động lực tăng trưởng từ nguồn nhân lực chất lượng cao”. Sự kiện quy tụ hơn 300 đại biểu, trong đó có các chuyên gia, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo cùng đại diện ngoại giao của 15 quốc gia.
Diễn đàn do UBND thành phố Hà Nội và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chỉ đạo; Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội (HANOISME) là đầu mối tổ chức, điều phối cùng mạng lưới 18 đơn vị đồng chủ trì.
Điểm đáng chú ý của CEF III nằm ở cách nhìn về nguồn nhân lực. Nếu trước đây nhân lực thường được xem như một yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất, kinh doanh thì tại diễn đàn, con người được đặt vào vị trí trực tiếp tạo ra năng suất, giá trị gia tăng, sức cạnh tranh và những động lực tăng trưởng mới.
GS.TS Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký HANOISME, Trưởng Ban Tổ chức CEF III.
Theo GS.TS Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký HANOISME, Trưởng Ban Tổ chức CEF III, nguồn nhân lực chất lượng cao không nên chỉ được đánh giá qua bằng cấp hay chức danh, mà quan trọng hơn là năng lực thực thi và khả năng tạo ra giá trị cho doanh nghiệp.
Cách tiếp cận này đặc biệt có ý nghĩa khi thị trường lao động đang thay đổi nhanh chóng dưới tác động của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu, tự động hóa và chuyển đổi số. Người lao động không chỉ cần kiến thức chuyên môn mà còn phải liên tục cập nhật kỹ năng, thích ứng với công nghệ và đáp ứng những yêu cầu mới của công việc.
Không chỉ cần “có việc làm”, mà cần năng lực tạo giá trị
Một trong những vấn đề được CEF III đặt ra là khoảng cách giữa nguồn nhân lực được đào tạo và nhu cầu thực tế của thị trường lao động.
Theo các nội dung được chia sẻ tại diễn đàn, Hà Nội hiện có khoảng 4,2 triệu lao động, trong đó lao động có trình độ đại học trở lên chiếm 30,19%. Thành phố cũng tập trung một lực lượng lớn các nhà khoa học, chuyên gia, giáo sư, phó giáo sư cùng hệ thống trường đại học và viện nghiên cứu.
Tuy nhiên, bài toán không chỉ nằm ở số lượng người có trình độ cao. Một trong những khoảng cách được chỉ ra là khoảng 25% cử nhân, kỹ sư đang làm những công việc có kỹ năng thấp, trong khi thị trường lại thiếu công nhân kỹ thuật cao. Điều này cho thấy thị trường lao động cần một sự kết nối chặt chẽ hơn giữa đào tạo – việc làm – nhu cầu doanh nghiệp.
Với người lao động, một tấm bằng không còn là điểm kết thúc của quá trình học tập. Trong môi trường kinh tế liên tục thay đổi, khả năng học hỏi, cập nhật kỹ năng và chuyển đổi nghề nghiệp có thể trở thành lợi thế quan trọng để duy trì cơ hội việc làm và nâng cao thu nhập. Với doanh nghiệp, câu hỏi cũng đang chuyển từ “tuyển được bao nhiêu người” sang “đội ngũ hiện có thể tạo ra giá trị gì”.
PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh “Lợi thế lớn cần trở thành năng lực vượt trội”.
Tại CEF III, các nhóm nhân lực được nhìn nhận khá rộng, từ lãnh đạo, quản trị, tài chính, đầu tư đến công nghệ số, AI, dữ liệu, tự động hóa; từ bán hàng, marketing, thương mại điện tử, xuất khẩu, logistics đến đội ngũ kỹ sư, kỹ thuật viên và lao động lành nghề trong sản xuất.
Như vậy, “nhân lực chất lượng cao” không chỉ là những vị trí nghiên cứu hay công nghệ cao. Đó còn là những người có kỹ năng phù hợp, biết sử dụng công nghệ, có khả năng giải quyết vấn đề và tạo ra kết quả cụ thể trong từng vị trí công việc.
AI thay đổi công việc, con người phải thay đổi cách làm việc
Sự phát triển nhanh của AI, dữ liệu và tự động hóa đang tạo ra những thay đổi đáng kể trong cấu trúc nhân lực doanh nghiệp. Tại CEF III, công nghệ không được tách khỏi câu chuyện con người. Ngược lại, AI, dữ liệu và tự động hóa được đặt trong mối quan hệ trực tiếp với năng lực của đội ngũ sử dụng chúng. Điều đó có nghĩa, công nghệ dù hiện đại đến đâu cũng khó tạo ra hiệu quả nếu thiếu người đủ năng lực vận hành, phân tích, kiểm soát và chuyển hóa công nghệ thành kết quả kinh doanh.
Đây cũng là lý do CEF III tiếp tục mạch nội dung của hai kỳ diễn đàn trước. Nếu CEF I tập trung vào AI, thương mại điện tử và các công cụ số; CEF II đi sâu vào vốn, đầu tư, M&A, phát triển nhà cung ứng và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, thì CEF III đặt câu hỏi ở lớp nền tảng hơn: Ai sẽ là người làm chủ công nghệ, vận hành nguồn vốn, phát triển thị trường và giúp doanh nghiệp tiến sâu hơn vào chuỗi giá trị?
Từ góc độ người lao động, đây cũng là lời nhắc về yêu cầu học tập suốt đời. Những kỹ năng từng tạo nên lợi thế nghề nghiệp có thể nhanh chóng trở nên phổ biến khi công nghệ phát triển. Ngược lại, khả năng kết hợp chuyên môn với công nghệ, tư duy sáng tạo, giao tiếp, quản trị và giải quyết vấn đề sẽ ngày càng có giá trị.
Kết nối nhà trường, doanh nghiệp và người lao động
Một nội dung quan trọng được đặt ra tại CEF III là tăng cường sự liên kết giữa doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo. Thực tế thị trường lao động cho thấy nếu chương trình đào tạo không theo kịp nhu cầu doanh nghiệp, người học có thể mất nhiều thời gian để thích nghi sau khi tốt nghiệp, trong khi doanh nghiệp phải tiếp tục đào tạo lại.
Bởi vậy, phát triển nhân lực chất lượng cao cần được bắt đầu từ việc xác định rõ doanh nghiệp đang thiếu kỹ năng gì, vị trí nào cần nhân lực chất lượng cao, năng lực nào cần đào tạo lại và những năng lực nào có thể bổ sung thông qua hợp tác với các cơ sở đào tạo.
CEF III cũng dành các phiên chuyên đề cho việc phát triển nguồn nhân lực nhằm nâng cao năng suất và giá trị gia tăng; nâng cao năng lực quản trị, tài chính và M&A; đồng thời tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp với cơ sở đào tạo để phát triển kỹ sư, kỹ thuật viên và lao động lành nghề phục vụ sản xuất, bán lẻ và chuỗi cung ứng toàn cầu.
Ở góc độ xã hội, sự liên kết này không chỉ giúp doanh nghiệp có đội ngũ phù hợp mà còn mở rộng cơ hội việc làm cho người lao động, đặc biệt là lực lượng trẻ đang bước vào thị trường lao động và những người cần chuyển đổi kỹ năng để thích ứng với sự thay đổi của công nghệ.
CEF III cũng mở rộng không gian kết nối quốc tế khi có đại diện ngoại giao của 15 quốc gia tham dự. Đây là cơ hội để doanh nghiệp Hà Nội tăng cường hợp tác về đào tạo, khoa học – công nghệ, đầu tư, thương mại và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.
Ra mắt 18 đơn vị đồng chủ trì diễn đàn.
Đáng chú ý, Ban Tổ chức không đặt mục tiêu dừng lại ở các tham luận. Từ những vấn đề được thảo luận, 5-7 vấn đề ưu tiên dự kiến được lựa chọn để xây dựng các chương trình thí điểm, phân định trách nhiệm giữa Nhà nước, hiệp hội, doanh nghiệp và cơ sở đào tạo, hướng tới hình thành “Khung hành động sau CEF III”.
Đây là điểm có ý nghĩa đối với thị trường lao động: những trao đổi tại diễn đàn chỉ thực sự có giá trị khi được chuyển hóa thành chương trình đào tạo, cơ chế kết nối việc làm, nâng cao kỹ năng và những mô hình hợp tác cụ thể.
Ra mắt Hội đồng Chuyên gia cấp cao CEF.
Trong một nền kinh tế đang bước vào giai đoạn cạnh tranh bằng công nghệ và năng suất, đầu tư cho con người vì thế không chỉ là đầu tư cho doanh nghiệp mà còn là đầu tư cho cơ hội việc làm, thu nhập và chất lượng cuộc sống.
CEF III 2026 đã đặt nguồn nhân lực vào trung tâm của câu chuyện tăng trưởng. Thách thức tiếp theo là biến thông điệp ấy thành những thay đổi cụ thể trong cách đào tạo, tuyển dụng, sử dụng và phát triển con người.
Bởi sau cùng, công nghệ có thể thay đổi cách chúng ta làm việc, nhưng chính năng lực của con người sẽ quyết định công nghệ được sử dụng như thế nào và tạo ra giá trị gì cho nền kinh tế.
