Tăng trưởng kinh tế hai con số không chỉ là mục tiêu của nền kinh tế mà còn gắn trực tiếp với chất lượng cuộc sống của mỗi người dân. Khi doanh nghiệp được tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế, vốn và công nghệ, họ sẽ có thêm điều kiện đầu tư, đổi mới, tạo việc làm, nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ. Cuối cùng, người hưởng lợi chính là người tiêu dùng.
Nửa đầu năm 2026, kinh tế Việt Nam ghi nhận mức tăng trưởng GDP 8,18% – cao nhất trong vòng 16 năm. Đây là tín hiệu tích cực, tạo nền tảng để hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số trong những năm tới. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, để đạt được mục tiêu đầy tham vọng này, nền kinh tế không thể chỉ dựa vào các chính sách điều hành vĩ mô, mà cần tạo ra những đột phá từ chính sách vi mô, nơi doanh nghiệp trực tiếp sản xuất, kinh doanh và tạo ra giá trị cho xã hội.
Thông điệp này được nhiều chuyên gia kinh tế nhấn mạnh tại Diễn đàn “Kích hoạt tăng trưởng: Chính sách vi mô đột phá và mục tiêu hai con số”, do Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) tổ chức.
TS Phạm Anh Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới
Tăng trưởng không chỉ là những con số
Đối với nhiều người, mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số có vẻ là câu chuyện của các nhà hoạch định chính sách. Thế nhưng, phía sau những chỉ tiêu kinh tế là hàng triệu doanh nghiệp và hàng chục triệu người lao động đang chịu tác động trực tiếp từ môi trường kinh doanh.
Một doanh nghiệp có điều kiện mở rộng sản xuất sẽ tuyển thêm lao động, nâng cao thu nhập cho người làm công. Một doanh nghiệp tiếp cận được nguồn vốn với chi phí hợp lý sẽ có điều kiện đầu tư máy móc, đổi mới công nghệ và cải thiện chất lượng sản phẩm. Khi chi phí sản xuất giảm, giá thành hàng hóa cũng có cơ hội cạnh tranh hơn, mang lại lợi ích thiết thực cho người tiêu dùng.
Nói cách khác, tăng trưởng kinh tế chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành việc làm, thu nhập và chất lượng cuộc sống của người dân.
Phát biểu tại diễn đàn, GS.TS Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, cho rằng mục tiêu tăng trưởng hai con số không chỉ phản ánh yêu cầu về tốc độ phát triển mà còn đòi hỏi sự chuyển biến căn bản về chất lượng thể chế, năng suất lao động, trình độ công nghệ, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và hiệu quả sử dụng nguồn lực. Theo ông, một nền kinh tế phát triển bền vững phải được xây dựng trên nền tảng doanh nghiệp mạnh, thị trường vận hành hiệu quả và bộ máy thực thi chính sách minh bạch.
Tháo gỡ “điểm nghẽn” để doanh nghiệp phát triển
Theo các chuyên gia, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội khi các hiệp định thương mại tự do tiếp tục mở rộng không gian thị trường và dòng vốn đầu tư quốc tế dịch chuyển vào Việt Nam. Tuy nhiên, đi cùng với cơ hội là không ít thách thức.
Doanh nghiệp phải thích ứng với yêu cầu chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị (ESG), trong khi vẫn đối mặt với áp lực chi phí đầu vào, cạnh tranh ngày càng gay gắt và những rào cản trong tiếp cận nguồn lực.
TS Phạm Anh Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới, cho rằng bốn “điểm nghẽn” lớn hiện nay gồm thể chế, nguồn lực, thị trường và năng lực đổi mới sáng tạo. Nếu những nút thắt này không được tháo gỡ, doanh nghiệp sẽ khó nâng cao năng suất và khả năng cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng.
Không ít doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện vẫn gặp khó khăn khi tiếp cận vốn tín dụng, đất đai, công nghệ hay nguồn nhân lực chất lượng cao. Bên cạnh đó, chi phí tuân thủ pháp luật và thủ tục hành chính còn khiến nhiều doanh nghiệp mất thời gian, gia tăng chi phí và giảm khả năng đầu tư cho đổi mới sáng tạo.
Chính vì vậy, nhiều chuyên gia cho rằng cải cách thể chế cần được xem là ưu tiên hàng đầu. Điều doanh nghiệp cần không chỉ là các gói hỗ trợ ngắn hạn mà là một môi trường kinh doanh ổn định, minh bạch và có khả năng dự báo, giúp họ yên tâm đầu tư dài hạn.
Khơi thông dòng vốn để tạo động lực mới
Nếu thể chế được ví như “đường cao tốc” của nền kinh tế thì tín dụng chính là nguồn nhiên liệu giúp doanh nghiệp tăng tốc.
Theo PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh, Học viện Ngân hàng, chính sách tiền tệ năm 2026 tiếp tục được điều hành theo hướng linh hoạt, vừa bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô vừa hỗ trợ tăng trưởng. Đáng chú ý, dòng tín dụng được định hướng ưu tiên cho các lĩnh vực sản xuất, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh – những động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế.
Tuy nhiên, dòng vốn chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi doanh nghiệp có khả năng hấp thụ vốn và hoạt động trong môi trường đầu tư thông thoáng. Vì vậy, cải cách thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng thực thi chính sách và giảm chi phí tuân thủ được xem là những điều kiện không thể thiếu để đồng vốn đi đúng địa chỉ.
Người tiêu dùng là người hưởng lợi cuối cùng
Một môi trường kinh doanh thuận lợi không chỉ mang lại lợi ích cho doanh nghiệp mà còn tạo ra giá trị thiết thực cho người tiêu dùng.
Khi doanh nghiệp có điều kiện đầu tư công nghệ mới, chất lượng hàng hóa và dịch vụ sẽ được nâng lên. Khi cạnh tranh lành mạnh hơn, người tiêu dùng có thêm lựa chọn với mức giá hợp lý. Khi doanh nghiệp mở rộng sản xuất, cơ hội việc làm cũng tăng lên, góp phần nâng cao thu nhập và sức mua của thị trường.
Đặc biệt, quá trình chuyển đổi số đang mở ra nhiều tiện ích mới cho người tiêu dùng thông qua thương mại điện tử, thanh toán số, chăm sóc khách hàng bằng trí tuệ nhân tạo và cá nhân hóa dịch vụ.
Theo TS Hồ Đức Thắng, Viện trưởng Viện Công nghệ số và Chuyển đổi số quốc gia, AI sẽ trở thành động lực tăng trưởng mới nếu Việt Nam sớm hoàn thiện hành lang pháp lý, xây dựng hạ tầng dữ liệu và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây cũng là nền tảng để doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạt động và mang đến nhiều trải nghiệm tốt hơn cho khách hàng.
Cải cách vì sự phát triển bền vững
Điểm đáng chú ý tại diễn đàn là sự thống nhất quan điểm của các chuyên gia: tăng trưởng hai con số không thể chỉ được tạo ra bằng những gói hỗ trợ tài chính hay các biện pháp kích cầu ngắn hạn.
Động lực lâu dài phải đến từ một hệ thống chính sách minh bạch, ổn định, khuyến khích đổi mới sáng tạo và tạo điều kiện để doanh nghiệp phát triển. Khi doanh nghiệp trở thành trung tâm của cải cách, nền kinh tế sẽ có thêm năng lực cạnh tranh, còn người dân sẽ được hưởng lợi thông qua nhiều việc làm hơn, thu nhập tốt hơn và những sản phẩm, dịch vụ ngày càng chất lượng.
Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, cải cách chính sách vi mô không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là chiến lược dài hạn để Việt Nam xây dựng nền kinh tế tự chủ, hiện đại và phát triển bền vững. Đó cũng là con đường để mục tiêu tăng trưởng hai con số không dừng lại ở những con số thống kê, mà trở thành động lực nâng cao chất lượng cuộc sống của mỗi người dân và tạo dựng niềm tin cho cộng đồng doanh nghiệp cũng như người tiêu dùng.
Quỳnh Mai
