Sáng 5/9/2026 tại TP.HCM Chương trình Giao lưu Văn chương Việt-Trung lần thứ hai -năm 2026 do TLSQ Trung Quốc, Công ty Cổ phần Văn hóa Chi, Viện trao đổi Văn hóa với Pháp, Tử sa Trân Ngoạn phối hợp tổ chức.
Ông Trần Xuân Thủy Phó Giám Đốc Sở Ngoại Vụ TP.HCM Phát biểu
Là những người uống trà và yêu trà, những người bạn trà và tôi đều có chung một trăn trở, chúng tôi đã uống trà đúng cách chưa? đã tìm được trà ngon, trà chuẩn chưa? Làm sao để tìm cho mình những chiếc ấm yêu thích? Sưu tầm những chiếc chén của nghệ nhân hàng đầu ở đâu? Dẫu biết rằng niềm vui uống trà đến từ sự tự nhiên, và đôi khi là uống trà với ai mới là điều quan trọng nhất. Nhưng cảm xúc khi được thưởng thức một phẩm trà ngon, cầm trong tay một chiếc ấm mong chờ từ lâu vẫn là một niềm vui khó tả.
Văn hóa uống trà là một tài sản chung quý giá của Trung Quốc và Việt Nam. Tuy mỗi quốc gia có những cách thưởng thức riêng, nhưng chúng ta đều hướng đến tìm niềm vui trong chén trà, dùng trà kết bạn.
Chính vì thế, chúng tôi rất mong chờ được nghe chia sẻ từ nữ sĩ Dương Thanh Từ về những câu chuyện xung quanh chiếc ấm tử sa cũng như văn hóa trà Trung Hoa. Sự kiện hôm nay là minh chứng cho quyết tâm của cả hai bên trong việc thúc đẩy, tăng cường giao lưu văn hóa, giao lưu nhân dân Trung Quốc và Việt Nam.
Nhà thơ Dương Thanh Từ chia sẻ tại Chương trình Giao lưu Văn chương Việt-Trung lần thứ hai -năm 2026
Dương Thanh Từ là nhà thơ đa tài hiếm thấy trên văn đàn Trung Quốc. Bà không chỉ sáng tác văn thơ, mà còn là một nhà phê bình nghệ thuật, họa sĩ, thư pháp gia, nhà viết kịch, nghệ nhân ấm tử sa. Bà là hội viên Hội Nhà văn Trung Quốc, Hội Phê bình Văn học Nghệ thuật Trung Quốc và Hội Tản văn Trung Quốc; Ủy viên Hội thơ ca Trung Quốc, Ủy viên Ủy ban Công tác Thơ từ Đại học trực thuộc Hội Thơ từ Trung Hoa.
Bà cũng là Ủy viên Ủy ban Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân Trung Quốc (Chính Hiệp) quận Đông Thành, thành phố Bắc Kinh và Ủy viên ủy ban Chuyên môn Văn sử. Ngoài ra, bà còn đảm nhiệm vai trò Phó Chủ tịch ủy ban chuyên môn Thư pháp và Hội họa, Chủ tịch Ủy ban chuyên môn Nghệ thuật Gốm sứ thuộc hội Văn học Nghệ thuật Xã hội chủ nghĩa Trung Quốc, Đại sứ hình ảnh văn hoá đa quốc gia Trung – Phi…
Thơ và các bài viết thuộc nhiều thể loại khác nhau của bà thường xuyên được đăng trên hơn một trăm tờ báo, tạp chí như Nhân Dân nhật báo, Báo Giải Phóng quân, Quang Minh nhật báo, Tập san về thơ, Văn học Nhân dân, Báo Văn nghệ, Nhà văn Trung Quốc, Văn học Bắc Kinh, Văn học Thượng Hải, Báo Kiểm tra Kỷ luật và Giám sát Trung Quốc, Báo Văn hoá Trung Quốc, Những vì sao, Sông Dương Tử…
Kịch thơ âm nhạc Máu nhuộm Trung hoa do bà chủ trì sáng tác đạt Giải thưởng “100 vở kịch hay trong 100 năm” của Bộ Văn hoá và Du lịch Trung Quốc. Thơ của bà giành được nhiều giải thưởng lớn như giải “Thơ về địa danh Trung Quốc tươi đẹp” của Quang Minh nhật báo, Giải thưởng “10 nhà thơ ưu tú đương đại” và Giải thưởng Văn học Nghệ thuật Trường Chinh. Tập tản văn Gió đông xưa nay còn đâu giành Giải thưởng Tản văn Băng Tâm lần thứ 10, Giải thường Văn học quốc tế Băng Tâm lần thứ 2 (trao giải tại Luân Đôn) và Giải thưởng Vặn học Hoa ngữ thế giới (trao giải tại Luân Đôn), Giải thưởng ấn phẩm ưu tú lần thứ 39 tỉnh Chiết Giang cùng nhiều giải thường khác.
Tập thơ Bắc Kinh – ngân nga ngõ hẻm đạt Giải thưởng Văn học Gurnah, Giải thưởng “10 tập thơ hay nhất toàn quốc” tại Đêm Hội Thơ ca Trung Quốc, Giải Vàng chuyên mục “Phong thái thời đại” của tờ Văn nghệ sĩ Trung Quốc cùng nhiều giải thưởng khác. Thơ và tản văn của bà thường được đưa vào các đề thi. Bà được Liên đoàn Văn học Trung Quốc bình chọn là “Một trong 100 gương mặt ưu tú đương đại” trong ấn phẩm “Gương mặt của thời đại”; từng đảm nhiệm vai trò Đại sứ hình ảnh của Đêm Hội Thơ ca Hoa ngữ toàn cầu lần thứ 8…
Ở lĩnh vực thư pháp và hội hoạ, Dương Thanh Từ cũng đạt được nhiều thành tựu lớn. Các tác phẩm tranh thư pháp của bà nhiều lần được tổ chức triển lãm cũng như được dùng làm quà tặng cho các đại sứ và tổng thống của nhiều nước.
Nghệ thuật tử sa và văn hoá truyền thống Trung Quốc
Sự hưng khởi của nghệ thuật tử sa gắn liền mật thiết với văn hoá trà của Trung Quốc. Về sau, nhờ sự thúc đẩy của giới văn nhân nhã sĩ, sự phát triển của nghệ thuật tử sa đã đạt đến đỉnh cao, bắt đầu xuất hiện những chiếc ấm tử sa với muôn vàn kiểu dáng. Ngày nay, ấm tử sa đa số được sưu tầm như những tác phẩm nghệ thuật.
Gốm tử sa Nghi Hưng là một di sản truyền thừa tinh xảo bậc nhất trong lịch sử cho đến nay, nơi hội tụ đông đảo danh nghệ nhân tài ba cùng sự hoà quyện tuyệt vời với văn hoá nghệ thuật. Ở đó, người ta bắt gặp thư pháp, hội hoạ, thơ ca, triện khắc, ấn chương và niêm khoản, đồng thời còn lưu giữ nguyên vẹn mạch truyền thừa thi ca cùng tư liệu văn hiến. Cá tính cùng phong cách của gốm tử sa trong các nghề thủ công truyền thống là “độc nhất vô nhị”, và cũng có thể nói là thuộc hàng hiếm có khó tìm.
Pha trà bằng ấm tử sa đảm bảo các lợi ích về vị trà và sức khỏe.
Đồ gốm tử sa Nghi Hưng không phải là loại đồ gốm được làm từ đất đỏ hay đất tím thông thường, cũng không phải loại sa khí bình thường, mà chuyên chỉ những vật dụng được chế tác từ nguyên liệu đất sét tử sa của Nghi Hưng.
Ấm tử sa thời Tống chủ yếu được dùng để đun nước, chế tác theo phương pháp tán đinh ghép nối, đường nét còn thô giáp, có sự khác biệt rất lớn so với những chiếc ấm tử sa dùng để pha trà sau này.
Sự phát triển của ấm tử sa cần có sự thúc đẩy của văn hoá. Trong quá trình hình thành văn hoá trà Trung Quốc, sự tham gia của tầng lớp văn nhân sĩ đại phu đóng vai trò vô cùng quan trọng. Họ là những người nắm giữ tri thức và tinh thần văn hoá, đại diện cho tầng lớp cao nhất của văn hoá trà Trung Quốc. Cũng vì thế, với tư cách là trà cụ để thưởng trà, ấm tử sa được trao truyền những hàm nghĩa văn hoá sâu sắc và nhận được sự quan tâm của tầng lớp tinh hoa.
Từ xưa đến nay, giới văn nhân Trung Quốc vốn không coi trọng việc phô trương của cải vật chất mà chú trọng nhiều hơn vào việc dùng văn hóa nghệ thuật để điểm tô cho không gian sống. Những người có điều kiện thường bài trí một số tác phẩm nghệ thuật trong phòng khách, thư phòng, phòng ngủ và những không gian sinh hoạt khác, chẳng hạn như thư họa, cổ cầm và ấm tử sa.
Ấm tử sa vốn dĩ chỉ là một nắm đất, thế nhưng qua đó chúng ta lại có thể nhìn thấy biết bao điều vượt lên trên chính bản thân nó. Thư pháp, hội họa Trung Quốc, thậm chí cả cầm kỳ, từ lâu đều đã có những tiêu chuẩn bình phẩm riêng; duy chỉ ấm tử sa cho đến nay vẫn chưa có một tiêu chuẩn đặc biệt nào. Ấm tử sa là thứ để truyền danh thiên hạ, quý ở chỗ chiếm được danh tiếng trước khi lửa rực, nhưng đến nay vẫn chưa có sự định tính rõ ràng.
Ý tưởng sáng tác cũng vô cùng quan trọng đối với một tác phẩm nghệ thuật tử sa xuất sắc Văn hóa của các dòng gốm có thể nói là mỗi loại một vẻ đẹp riêng, song gốm tử sa lại được coi là đỉnh cao của văn hóa gốm. Bởi lẽ gốm tử sa mang tầng cấp văn hóa rất cao, nó không chỉ là vật được giới văn nhân tao nhã yêu thích, mà còn là sản phẩm có sự tham gia chế tác của chính văn nhân.
Các nghệ nhân làm ấm coi trọng lễ nghĩa, đề cao văn hóa, rộng mở giao hảo với bạn bè văn nhân, qua đó đưa nghệ thuật tử sa hòa quyện trọn vẹn với văn hóa truyền thống Nho, Phật và Đạo. Dù là những người nông dân, thương nhân cùng nhau uống trà ngoài đồng ruộng hay trong quán trà, hay những bậc văn nhân tao nhã một mình phẩm trà tâm thế thư thái, sẻ chia, đạm bạc và tĩnh tại của người uống trà khi ấy vẫn có thể hòa hợp trang nhã, giản dị của trà cụ tử sa, cùng nhau làm nên một vẻ đẹp hài hòa, người bình dân đều có thể thưởng thức.
Ngọc Hân
