Không chỉ là câu chuyện của ngành năng lượng, hydrogen xanh đang được kỳ vọng tạo nên những thay đổi tích cực trong đời sống, từ giao thông sạch, môi trường trong lành đến các sản phẩm và dịch vụ thân thiện với thiên nhiên. Theo các chuyên gia, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để phát triển nguồn năng lượng này, nhưng cần sớm hoàn thiện cơ chế, công nghệ và hạ tầng để biến tiềm năng thành hiện thực.
Khi biến đổi khí hậu ngày càng tác động rõ rệt đến đời sống, nhu cầu sử dụng năng lượng sạch không còn là câu chuyện của riêng các nhà khoa học hay doanh nghiệp, mà trở thành mối quan tâm của toàn xã hội. Trong xu hướng đó, hydrogen xanh được nhiều quốc gia lựa chọn như một giải pháp quan trọng nhằm giảm phát thải khí nhà kính, hướng tới phát triển bền vững.
Đây cũng là chủ đề được nhiều chuyên gia trao đổi tại Diễn đàn “Năng lượng Hydrogen và tương lai công nghiệp không phát thải”, diễn ra tại Hà Nội với sự tham gia của các cơ quan quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp và nhà đầu tư.
Hydrogen xanh sẽ thay đổi cuộc sống như thế nào?
Không ít người vẫn cho rằng hydrogen là lĩnh vực xa vời, chỉ dành cho các nhà máy hay ngành công nghiệp nặng. Tuy nhiên, trên thực tế, nguồn năng lượng này đang từng bước hiện diện trong nhiều hoạt động hằng ngày ở nhiều quốc gia.
Xe buýt chạy bằng hydrogen, tàu thủy sử dụng nhiên liệu sạch, các khu đô thị và khách sạn vận hành bằng năng lượng tái tạo kết hợp hydrogen đã trở thành xu hướng tại châu Âu, Nhật Bản và Hàn Quốc. Điều đó đồng nghĩa với việc người dân được hưởng lợi từ môi trường sống trong lành hơn, chất lượng không khí được cải thiện và mức phát thải carbon giảm đáng kể.
Đối với Việt Nam, hydrogen xanh không chỉ góp phần bảo đảm an ninh năng lượng mà còn tạo điều kiện để phát triển các ngành kinh tế theo hướng xanh, trong đó có giao thông, logistics, sản xuất và du lịch.
Việt Nam có nhiều lợi thế nhưng chưa khai thác hết
Phát biểu tại diễn đàn, TS. Mai Duy Thiện, Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam (VCEA), Tổng Biên tập Tạp chí Năng lượng Sạch Việt Nam, cho biết Việt Nam sở hữu nguồn năng lượng tái tạo dồi dào từ điện gió ngoài khơi, điện mặt trời và thủy điện. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển ngành công nghiệp hydrogen trong tương lai.
Tuy nhiên, theo ông, bên cạnh những cơ hội rất lớn vẫn còn nhiều khó khăn cần vượt qua.
“Chi phí sản xuất còn cao, hạ tầng lưu trữ và vận chuyển còn hạn chế, nguồn nhân lực chất lượng cao chưa đáp ứng yêu cầu; đồng thời cần tiếp tục hoàn thiện khung chính sách và các cơ chế tài chính phù hợp”, TS. Mai Duy Thiện nhận định.
Theo Chiến lược phát triển năng lượng hydrogen, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 sản xuất từ 100.000–500.000 tấn hydrogen phát thải thấp mỗi năm và tăng lên 10–20 triệu tấn vào năm 2050.
Muốn phát triển phải tháo gỡ ba điểm nghẽn
Theo PGS.TS. Phạm Hoàng Lương, Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam, Việt Nam có lợi thế rất lớn về điện gió và điện mặt trời để sản xuất hydrogen xanh, đặc biệt khi tiềm năng điện gió ngoài khơi được đánh giá thuộc nhóm cao của khu vực.
Tuy nhiên, hiện nay hydrogen sản xuất trong nước chủ yếu vẫn là hydrogen xám phục vụ ngành phân bón và lọc hóa dầu. Hydrogen xanh quy mô thương mại vẫn chưa hình thành.
Để thúc đẩy thị trường, ôngLương đề xuất ba giải pháp then chốt: đầu tư đồng bộ hạ tầng truyền tải và lưu trữ năng lượng; từng bước làm chủ công nghệ sản xuất hydrogen; đồng thời hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, cơ chế giá và chính sách khuyến khích đầu tư.
Theo vị chuyên gia, đây là ba điều kiện tiên quyết để tạo niềm tin cho doanh nghiệp và thu hút các nhà đầu tư tham gia vào lĩnh vực còn khá mới mẻ này.
Năng lượng sạch gắn với tiêu dùng xanh
Xu hướng tiêu dùng trên thế giới đang thay đổi mạnh mẽ khi ngày càng nhiều người lựa chọn những sản phẩm, dịch vụ thân thiện với môi trường. Chính vì vậy, phát triển hydrogen xanh không chỉ tạo động lực cho ngành công nghiệp mà còn tác động trực tiếp đến đời sống người dân.
Trong tương lai, giao thông công cộng sử dụng hydrogen có thể giúp giảm ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn. Các khu nghỉ dưỡng, khách sạn và trung tâm thương mại sử dụng năng lượng sạch sẽ góp phần giảm lượng khí thải carbon, đồng thời tạo ra môi trường sống và nghỉ dưỡng an toàn hơn cho cộng đồng.
Đối với ngành du lịch, hydrogen xanh còn mở ra cơ hội hình thành các cảng biển xanh, phương tiện vận tải sạch và những điểm đến phát triển theo tiêu chí bền vững. Đây cũng là xu hướng được nhiều du khách quốc tế ưu tiên lựa chọn trong những năm gần đây.
Chuẩn bị từ hôm nay cho tương lai xanh
Một chủ đề nhận được sự quan tâm tại diễn đàn là tiềm năng của hydrogen trắng – nguồn hydrogen tự nhiên trong lòng đất.
Theo TS. Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam, Việt Nam có nhiều điều kiện địa chất thuận lợi nhưng vẫn chưa có chương trình nghiên cứu và khai thác bài bản.
Ông Thập cho rằng: “Hydrogen trắng là nguồn ‘vàng trắng’ tiềm ẩn, là cơ hội chiến lược cho Việt Nam. Cần chuẩn bị từ sớm để không bỏ lỡ cơ hội trong cuộc cách mạng năng lượng toàn cầu”.
Các chuyên gia đều thống nhất rằng phát triển hydrogen xanh không chỉ là nhiệm vụ của ngành năng lượng mà còn là bước đi quan trọng để xây dựng nền kinh tế xanh, nâng cao chất lượng cuộc sống và đáp ứng xu hướng tiêu dùng bền vững. Khi hành lang pháp lý được hoàn thiện, công nghệ được làm chủ và doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư, hydrogen xanh sẽ không chỉ hiện diện trong các nhà máy mà còn từng bước đi vào cuộc sống, góp phần tạo nên một môi trường xanh hơn, sạch hơn và an toàn hơn cho các thế hệ tương lai.
PV.
