Ngày 9/4/2026 tại Khách sạn Pullman (40 Cát Linh, phường Giảng Võ, TP Hà Nội), Viện Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức Hội thảo “Biến động địa – chính trị và chiến lược đảm bảo năng lượng”. Chương trình có sự đồng hành của Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (VietinBank) và Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam). Đông đảo các cơ quan quản lý, chuyên gia, hiệp hội ngành nghề, cộng đồng doanh nghiệp, tổ chức tài chính – đầu tư đã tham dự nhằm tìm giải pháp chiến lược đảm bảo năng lượng ứng phó với biến động địa – chính trị.
Phát biểu tại hội thảo, TS. Nguyễn Quốc Thập – Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam, cho rằng những diễn biến địa chính trị gần đây đã bộc lộ rõ mức độ phụ thuộc của nhiều quốc gia vào các nguồn cung tập trung. Theo ông, khi rủi ro xảy ra tại các khu vực trọng yếu như Trung Đông, tác động không chỉ dừng ở giá dầu mà còn lan sang toàn bộ chuỗi cung ứng năng lượng.
TS. Hà Huy Ngọc (Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới) cũng nhấn mạnh, thị trường năng lượng toàn cầu đang ngày càng nhạy cảm với các biến động địa chính trị. Những căng thẳng tại Trung Đông không chỉ đẩy giá dầu tăng mạnh mà còn làm gia tăng rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng, chi phí vận tải và biến động tài chính.
Theo Ban tổ chức Hội thảo, biến động địa – chính trị đang ngày càng tác động trực tiếp đến thị trường năng lượng toàn cầu, làm gia tăng rủi ro về nguồn cung, giá cả, vận tải và chuỗi cung ứng. Đặc biệt, căng thẳng tại Trung Đông đã khiến thị trường năng lượng thế giới phản ứng mạnh, không chỉ ở giá dầu mà còn ở tâm lý thị trường, tỷ giá và chi phí tài chính. Có thời điểm giá dầu thô Brent lên tới 115,6 USD/thùng vào đầu tháng 3/2026, tăng rất mạnh so với đầu năm; đồng thời, nguy cơ gián đoạn tại các tuyến hàng hải chiến lược tiếp tục làm gia tăng lo ngại về một cú sốc kép đối với cung ứng năng lượng và chi phí logistics toàn cầu.
Đối với Việt Nam, tác động của các biến động này là rõ nét và đa chiều do nền kinh tế có độ mở lớn, phụ thuộc nhiều vào lưu chuyển thương mại quốc tế và vẫn còn dựa đáng kể vào nguồn năng lượng nhập khẩu. Giá nhiên liệu trong nước đã tăng mạnh trong tháng 3/2026, trong đó xăng E5 A92 tăng 26,2% và dầu diesel tăng 57,4% so với bình quân tháng trước. Sự gia tăng này không chỉ làm tăng chi phí vận tải, sản xuất và logistics, mà còn tạo áp lực lan tỏa sang nhiều nhóm hàng hóa và vật tư đầu vào. Trong bối cảnh nguồn cung trong nước mới đáp ứng được một phần nhu cầu, những bất ổn ở bên ngoài cho thấy yêu cầu cấp thiết phải nhìn nhận an ninh năng lượng theo hướng chủ động hơn, linh hoạt hơn và gắn với sức chống chịu của toàn bộ nền kinh tế.
Cũng theo Ban tổ chức Hội thảo, thách thức đặt ra không chỉ là câu chuyện thiếu hay đủ nguồn cung trong ngắn hạn, mà còn là khả năng làm chủ hệ thống năng lượng trong trung và dài hạn. Nhiều rủi ro đang cùng lúc bộc lộ, từ phụ thuộc nhập khẩu xăng dầu, khí, than và LNG, cho đến phụ thuộc về công nghệ, thiết bị và hạ tầng phục vụ chuyển dịch năng lượng. Trong khi đó, nhu cầu điện của Việt Nam tiếp tục tăng nhanh cùng với quá trình công nghiệp hóa, chuyển đổi số, phát triển trung tâm dữ liệu và các ngành sản xuất có cường độ năng lượng cao. Điều này đặt ra yêu cầu phải củng cố cả năng lực dự trữ, điều độ, lưu trữ năng lượng, đa dạng hóa nguồn cung và tăng tính linh hoạt của hệ thống điện, thay vì chỉ tập trung vào việc đáp ứng nhu cầu trước mắt.
“Biến động năng lượng cũng kéo theo tác động dây chuyền đối với hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Các ngành sử dụng nhiều năng lượng hoặc phụ thuộc lớn vào nguyên liệu đầu vào và logistics như vận tải, công nghiệp chế biến, vật liệu xây dựng, nông nghiệp và phân bón đều chịu sức ép lớn về chi phí và khả năng duy trì ổn định sản xuất. Riêng với ngành phân bón, việc bảo đảm nguồn cung và giá cả ổn định không chỉ liên quan đến sản xuất công nghiệp mà còn gắn trực tiếp với an ninh lương thực quốc gia, bởi phân bón là vật tư đầu vào thiết yếu đối với nông nghiệp và năng suất cây trồng”.
Ảnh minh họa.
Xây dựng chiến lược an ninh năng lượng dài hạn
Từ những phân tích trên, các chuyên gia tại hội thảo thống nhất rằng Việt Nam cần chuyển từ cách tiếp cận ứng phó ngắn hạn sang xây dựng chiến lược năng lượng mang tính chủ động và dài hạn hơn.
Theo TS. Hà Huy Ngọc, vấn đề cốt lõi không chỉ là đảm bảo đủ nguồn cung trong ngắn hạn mà là nâng cao khả năng làm chủ hệ thống năng lượng trong trung và dài hạn. Điều này bao gồm việc tăng cường dự trữ, đa dạng hóa nguồn cung và nâng cao tính linh hoạt của hệ thống.
Đồng quan điểm, TS. Nguyễn Quốc Thập cho rằng cần tiếp cận bài toán theo lộ trình rõ ràng. Trong ngắn hạn, cần điều hành linh hoạt, đa dạng hóa nguồn nhập khẩu để giảm áp lực tức thời. Trung hạn, cần xây dựng hệ thống dự trữ năng lượng chiến lược và hoàn thiện chuỗi LNG. Về dài hạn, cần rà soát, cập nhật quy hoạch năng lượng theo hướng giảm dần phụ thuộc nhập khẩu và tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo.
Một trong những giải pháp được nhấn mạnh là đẩy nhanh xây dựng các kho dự trữ dầu thô và xăng dầu chiến lược, qua đó giảm thiểu tác động từ các cú sốc giá và gián đoạn nguồn cung. Đồng thời, cần mở rộng quan hệ hợp tác, đa dạng hóa đối tác nhập khẩu thông qua các kênh ngoại giao năng lượng.
Theo các chuyên gia, Hội thảo “Biến động địa – chính trị và chiến lược đảm bảo năng lượng” sẽ tạo thêm không gian trao đổi về những chuyển động mới của môi trường địa – chính trị, những rủi ro đang đặt ra đối với an ninh năng lượng, cũng như các định hướng ứng phó phù hợp với bối cảnh mới. Chương trình hướng tới việc góp phần nhận diện rõ hơn các thách thức trước mắt và dài hạn, đồng thời gợi mở thêm các giải pháp để nâng cao tính chủ động, khả năng thích ứng và sức chống chịu của hệ thống năng lượng cũng như của doanh nghiệp Việt Nam trong thời gian tới.
Hội thảo được tổ chức trong bối cảnh năng lượng không còn đơn thuần là yếu tố đầu vào của sản xuất mà đã trở thành nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí, năng lực cạnh tranh, hoạt động logistics và tính ổn định của chuỗi cung ứng. Khi giá năng lượng thế giới biến động khó lường, nguy cơ gián đoạn nguồn cung gia tăng, các doanh nghiệp Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phải nâng cao năng lực dự báo, thích ứng và xây dựng các kịch bản ứng phó phù hợp.
Bên cạnh đó, Hội thảo “Biến động địa – chính trị và chiến lược đảm bảo năng lượng” sẽ tạo thêm không gian trao đổi về những chuyển động mới của môi trường địa – chính trị, những rủi ro đang đặt ra đối với an ninh năng lượng, cũng như các định hướng ứng phó phù hợp với bối cảnh mới. Chương trình hướng tới việc góp phần nhận diện rõ hơn các thách thức trước mắt và dài hạn, đồng thời gợi mở thêm các giải pháp để nâng cao tính chủ động, khả năng thích ứng và sức chống chịu của hệ thống năng lượng cũng như của doanh nghiệp Việt Nam trong thời gian tới.
PV.
